Artikel

 

Schrijven als daad van verbeelding

- Anne Büdgen


Community art is booming. De laatste jaren duikt de term steeds vaker op in het Nederlandse kunstklimaat. Toch werd er zo’n 6000 jaar geleden onder de aboriginals al gemeenschappelijk kunst gemaakt, zo vermeldt Wikipedia. Eeuwen later, in het Groot-Brittannië van de jaren ’60 werd een aparte subsidiecategorie bedacht om community art te kunnen ondersteunen. En in de jaren ’90 dook de term op in België, waar deze uiteraard onmiddellijk een Nederlandse benaming kreeg, die de lading wonderwel dekt: sociaal artistieke projecten. In Nederland stond de Engelse term dan weer plots in de cultuurnota 2005-2008. Er werden namelijk steeds meer projecten gesignaleerd waarin kunstenaars samenwerkten met mensen die tot dusver nauwelijks toegang hadden tot het deelnemen aan kunst. Een nieuwe wijze van werken, die vroeg om een andere benadering.


Community art is dan ook vooral een beleidsterm. De kunstenaars zelf gebruiken de term zelden en zoeken vooral naar manieren om zich, verbonden met de wereld om hen heen, zinvol uit te drukken. Niet in hun eentje, maar in samenwerking met mensen die in de situatie zitten waar ze iets over willen maken. In een versnipperde samenleving waar communicatie zoveel wegen kent, zoekt ook de kunstenaar naar andere middelen. Hij wil behalve artistieke ook sociale wegen bewandelen om zijn doel te bereiken. Hij wil niet alleen zichtbaar maken hoe hij de wereld ziet, maar, beter nog, iets in beweging zetten. Het sluit aan bij het nieuwe engagement dat, in tegenstelling tot het engagement in de jaren ’60 en ’70, niet zozeer ‘tegen’ is, maar een motor tot positieve verandering, de laatste jaren zo mooi ‘empowerment’ genoemd. Streed het Werkteater zo’n dertig jaar geleden voor toegankelijke voorstellingen die maatschappelijke verandering beoogden, liefst op locatie van het onderwerp, ook nu weer zien we een beweging van kunst die zich middenin de samenleving nestelt. Hoezo moet het publiek maar naar de musea en theaters komen, waarom worden ze niet uitgenodigd? En beter nog: uitgenodigd om deel uit te maken van het kunstwerk?


meer...